Safnahús

Hlúð að safnkosti

Árið 2020 fékk Safnahús öndvegisstyrk hjá Safnaráði Íslands.  Styrkurinn nemur fjórum milljónum króna og skiptist á tveggja ára tímabil. Þetta og aðrir styrkir sem komið hafa frá Safnaráði  á þessum erfiðu tímum skiptir starfsemina afar miklu máli. Söfn Safnahúss búa yfir gríðarmiklum safnkosti. Sem dæmi um verkefni sem öndvegisstyrkur hefur verið nýttur til má nefna forvörslu, bættan aðbúnað í geymslum, áætlanagerð, innkaup á búnaði og aðgerðir í öryggismálum. Vegna aðstæðna í samfélaginu hafa ýmsar framkvæmdir dregist en unnið er staðfastlega áfram að úrbótum í samráði við Safnaráð. Styrkir ráðsins eru ætlaðir munasöfnum sem hlotið hafa viðurkenningu ráðsins og falla lista- náttúrugripa- og byggðasöfn undir þá skilgreiningu enda uppfyllir starfsemin skilmála varðandi húsnæði, öryggismál, aðgengi, skráningarkerfi og faglegt starf. Auk öndvegisstyrksins vegna safnkostsins nýtur Safnahús minni styrkja frá ráðinu til annarra þátta starfseminnar á árinu s.s. kynningarmála og sýningarstarfsemi.

Sýningahald – dagskrá

Hallsteinssalur er fjölnota salur sem svo er nefndur eftir listvininum Hallsteini Sveinsssyni.  Þar eru haldnar sýningar af ýmsu tagi, listsýningar  sem og sýningar á sviði menningararfs.  Hér á eftir má sjá helstu fyrirliggjandi verkefni í salnum.     15. febrúar– 19. mars 2021: sýning á verkum Lúkasar og Jónsa – Myrka Ísland 29. mars -7. maí  – Ný verk – sýning Sigríðar Ásgeirsdóttur 14. maí til 18. júní – Sýning á verkum Ingu Stefánsdóttur 24. júní til 29. júlí – Sýning á verkum eftir Viktor Pétur Hannesson 5. til 20. ágúst – Sýning á vegum Plan B listahátíðar 26. ágúst til 30. sept. –  Sýning á verkum Ásu Ólafsdóttur 7. okt. til 4. nóv. Sýning á verkum Jóhönnu Jónsdóttur 15. nóv. til 1. ágúst 2022 –  Sýning á textílhandverki úr fórum byggðasafnsins 6. ágúst til 20. ágúst 2022 –  Plan B listahátíð Þess má geta að tvær fastasýningar eru í Safnahúsi, Ævintýri fuglanna og Börn í 100 ár.  Hafa þær vakið mikla athygli og eru opnar alla daga í maí, júní, júlí og ágúst en þess utan frá 13 til 16 virka daga.  Sjá má upplýsingar um opnunartíma safnanna með því að smella hér. Ofangreint er birt með fyrirvara um…

Páskar 2021

Síðasti opnunardagur fyrir páska er föstudagurinn 30. mars og opið verður aftur þriðjudaginn 6. apríl kl. 13 til 18.  Við minnum á afar áhugaverða og fallega sýningu Sigríðar Ásgeirsdóttur sem stendur frá 29. mars til 7. maí og óskum öllum safngestum gleðilegra páska.

Ný verk – sýning Systu

Ný verk er yfirskrift sýningar myndlistarkonunnar Sigríðar Ásgeirsdóttur (Systu) sem verður opin í Hallsteinssal frá mánudeginum 29. mars. Sigríður ólst upp í Borgarnesi og á ættir að rekja til Gilsbakka í Hvítársíðu, dóttir hjónanna Sigrúnar Hannesdóttur og Ásgeirs Péturssonar.  Sigríður er þekktust fyrir steind glerverk en sýnir nú verk unnin með akrýl og vatnslit á pappír.  Sigríður segir náttúru Íslands hafa veitt henni innblástur alla tíð.  Birta hefur ávallt verið mikilvæg í myndlist hennar og í verkunum sem hún sýnir nú leitast hún við að vinna með birtuna á sama hátt og hún gerir í glerverkum sínum.  Sigríður vinnur ávallt drög að glerverkum sínum á pappír en í verkunum á sýningunni er líkt og hún yfirfæri áhrif og upplifun af steindu gleri yfir í áferð og birtu málverkanna. Þó Sigríður hafi mest unnið í steint gler, og lágmyndir á veggi, („svörtu verkin”), þá hefur hún einnig notað margvísleg önnur efni til listsköpunar.  Hún hefur unnið málverk, vatnslitamyndir, teikningar með títuprjónum, blýteikningar (grafít), bókverk, bókakápur, myndskreytingar í bækur og skúlptúra. Sigríður hefur starfað við glerlist í áratugi og verk eftir hana er að finna víða bæði hér heima og erlendis. Hún lagði stund á myndlistarnám í Myndlistaskólanum í Reykjavik á árunum…

Ný sýning opnuð 15. febrúar

Fyrsta sýningarverkefni Safnahúss á árinu 2021 verður tengt sögulega hlaðvarpinu Myrka Ísland sem er á vegum Borghreppinganna Sigrúnar Elíasdóttur og Önnu Drafnar Sigurjónsdóttur. Opnunardagurinn verður mánudagurinn 15. febrúar og sýnd verða verk eftir Lúkas Guðnason og Sigurjón Líndal Benediktsson (Jónsa) sem myndskreyta þættina. Verður sýningunni fylgt úr hlaði með rafrænni sögustund sem  hægt verður að nálgast á kvikborg.is og á Facebook síðu Myrka Íslands, sjá einnig hér. Lúkas og Jónsi eru báðir úr Borgarfirðinum og eru fæddir árið 2004. Sýningin er í Hallsteinssal í Safnahúsi og opnunardagur hennar mánudagurinn 15. febrúar en síðasti sýningardagur 19. mars. Ekki verður um formlega opnun að ræða vegna aðstæðna en gestir boðnir hjartanlega velkomnir til að skoða sýninguna á opnunatíma, kl. 13 til 18 alla virka daga.  Farið verði að reglum um sóttvarnir hvers tíma. Næsta verkefni í Hallsteinssal verður sýning á verkum Sigríðar Ásgeirsdóttur í lok mars n.k., nánar síðar. Viðburðaskrá 2021 verður lögð fram í heild sinni um leið og vitað verður meira um takmarkanir á samkomuhaldi á árinu. Menningardagskrá Safnahúss er styrkt af Uppbyggingarsjóði Vesturlands.

Saga safngrips

Einn af fyrstu safngripunum á byggðasafninu eru gleraugu sem bárust safninu á fjórða áratug 20. aldar, tæpum 20 árum áður en safnið er stofnað. Ragnar Ásgeirsson frá Knarrarnesi, bróðir Ásgeirs Ásgeirssonar, hafði ásamt fleiri frumkvöðlum hafið söfnun muna löngu áður en formlegt safn var til staðar.  Gleraugun eru að öllum líkindum 19. aldar smíði, með bandi sem var bundið aftan og undir hnakkann. Skráður gefandi er Elínborg Ingigerður Sigurðardóttir en gleraugun höfðu verið í eigu móður hennar, Sigurbjargar Jónsdóttur (1852-1925). Sigurbjörg var dóttir vinnuhjúa á Hofi í Vatnsdal og ólst upp hjá vandalausum. Hún giftist Sigurði Finnssyni bónda á Hamri í Borgarhreppi (þar sem nú er golfvöllur) í október 1883, þá rúmlega þrítug. Sigurður var 27 árum eldri og hafði misst fyrri konu sína sama ár. Fyrra hjónabandið með Margréti Ásgrímsdóttur (1813-1883) var barnlaust en Sigurbjörg og Sigurður eignuðust þrjú börn. Elst var Elínborg (f. 1885), sem síðar gaf gleraugun til safnsins, þá Gunnlaugur Karl (1888-1913) og yngst var Margrét sem var fædd árið 1890 en lést aðeins nokkurra vikna gömul. Sigurbjörg Jónsdóttir missti mann sinn árið 1906 en hélt áfram búskap á Hamri. Árið 1909 giftist hún aftur, Jóhanni Magnússyni sem var fæddur árið 1874 og var því 22…

Dagur íslenskrar tungu

Ríkisstjórn Íslands ákvað haustið 1995 að 16. nóvember ár hvert yrði dagur íslenskrar tungu. Var dagurinn valinn vegna þess að hann er fæðingardagur Jónasar Hallgrímssonar. Hefur menntamála- og menningarmálaráðuneytið árlega beitt sér fyrir sérstöku átaki í þágu íslensks máls á þessum degi og beinir þar með athygli þjóðarinnar að stöðu tungunnar, gildi hennar fyrir þjóðarvitund og alla menningu. Í Safnahúsi er dagsins að venju minnst með því að birta fallegt kvæði Snorra Hjartarsonar sem vísar til arfleifðar Jónasar og ber heitið Jónas Hallgrímsson. Snorri var fæddur á Hvanneyri og bjó í Borgarfirði fram á unglingsár, á Ytri Skeljabrekku og í Arnarholti. Eitt einkenni ljóða hans eru friðsælar en litríkar myndir íslenskrar náttúru, en hann var mikill unnandi hennar.      Jónas Hallgrímsson Döggfall á vorgrænum víðumveglausum heiðum,sólroð í svölum og góðumsuðrænum blæ. Stjarnan við bergtindinn bliknar,brosir og slokknar,óttuljós víðáttan vaknarvonfrjó og ný. Sól rís úr steinrunnum straumum,stráum og blómumhjörðum og söngþrastasveimumsamfögnuð býr. Ein gengur léttfær að leita:lauffalin gjótageymir nú gimbilinn hvíta,gulan á brár. Hrynja í húmdimmum skútahljóðlát og glitrandi tár. Kvæði (1944)